Op woensdag 8 september vond het Nationaal Congres Water, Wonen en Ruimte plaats in Almere. Op een bijzondere plek, namelijk drijvend op het water in Pampushaven. Floating Life organiseerde het congres om de kennis en praktijk van drijvend wonen te vergroten. Veel projectontwikkelaars, overheden, adviesbureaus, woningcorporaties en marktpartijen waren aanwezig, maar ook de Natuur en Milieufederatie Flevoland (NMFF). NMFF plaatst een aantal accenten bij duurzame gebiedsontwikkeling nabij het IJmeer en Markermeer, zoals wonen in Pampushaven.
Pampushaven lijkt ideaal te zijn voor drijvend wonen, omdat het een luw gebied is met beperkte golfslag en weidse uitzichten. De haven is ook om een andere reden interessant: hier kan bij uitstek worden geëxperimenteerd met drijvend wonen in combinatie met natuurontwikkeling en verbetering van de waterkwaliteit. Pampushaven ligt net buiten de plangrenzen van het Natura 2000 gebied IJmeer / Markermeer. Een gebied dat een ecologische oppepper nodig heeft.
Ongeveer een jaar geleden heeft gedeputeerde Greiner aan toenmalige staatssecretaris Huizinga de Ontwikkelingsvisie TMIJ (Toekomstagenda Markermeer IJmeer) aangeboden. Deze ontwikkelingsvisie was het resultaat van een jarenlang denk- en ontwerpproces voor een grootschalige natuurontwikkeling van het IJmeer/ Markermeer waarbij verbetering van de waterkwaliteit en het creëren van ruimtelijke ontwikkelingsmogelijkheden voorop staan. Een proces met heel veel betrokkenen, maar ook met heel veel draagvlak.
De natuur- en milieuorganisaties vinden dat de verbetering van de waterkwaliteit en de natuurkwaliteit een "zelfstandige opgave" is. Het TMIJ erkent dat, maar gaat nog een stapje verder. Een innovatief stapje. Om te kunnen voldoen aan de Natuurbeschermingswet - en de daaraan gekoppelde Natura 2000 instandhoudingsdoelen - mag het gebied in kwaliteit niet achteruit gaan door ruimtelijke ingrepen. Daarom is de aanpak van het TMIJ bedacht: de kwaliteit van het gebied wordt flink verhoogd, waardoor de Natura 2000 doelen ruim gehaald worden. Vervolgens ontstaat er ruimte voor andere ruimtelijke ontwikkelingen, bijvoorbeeld een drijvende woonwijk.
Het zou prachtig zijn als de drijvende woonwijk in Pampushaven ook bijdraagt aan het verbeteren van de waterkwaliteit en natuurkwaliteit. In Flevoland noemt men dat natuurinclusief ontwerpen. Ofwel, de aanleg van een woonwijk en de daaraan gekoppelde gebiedsontwikkeling draagt daadwerkelijk bij aan de kwaliteit van het gebied. Dus niet de woonkwaliteit, maar echt de kwaliteit van de natuur en het water.
NMFF heeft in het kader van TMIJ dit gevisualiseerd via de visie 'natuurboulevard Almere' en 'Nationaal park IJmeer en Markermeer'. Veel van onze ideeën zijn inderdaad beland in de ontwikkelingsvisie TMIJ, die een jaar geleden aan de staatssecretaris werd aangeboden.
In onze visie 'natuurboulevard Almere' zou het gehele gebied kunnen bijdragen aan een versterking van de natuur van Almere, van Flevoland en van Nederland. De binnendijkse kwelgebieden, die nu van de Oostvaardersplassen naar de Lepelaarplassen lopen en dan vrij abrupt stoppen, worden in onze visie voortgezet. De grote wens van het gemeentebestuur voor een Almeerse 'smoel' aan het water wordt ingewilligd. Niet door de stad in het water te brengen, maar door het water naar de stad te halen. Ook dit gebied, Pampushaven, wordt een watergericht gebied met een drijvende woonwijk. Pampushaven is hiermee onderdeel van een groter gebied met sterk verhoogde natuurkwaliteit, dus Natura 2000-proof.
Welke elementen zijn daarbij belangrijk? De ontwikkeling van vooroevers als paaiplaats van vis, als golfbrekers, als leefgebieden voor, nu sterk bedreigde rietvogels als Grote Karekiet (staat op de Rode Lijst), voor het wegvangen van slib, en voor de verbetering van de waterkwaliteit (helofytenfilter). Achter de dijk wordt het kwelwater benut: onaantrekkelijk voor veel functies, maar fantastisch voor natuur. Hierdoor ontstaat ook een naturlijke verbinding naar het Cascadepark en het Kromslootpark. Niet alleen het water wordt de stad ingebracht, ook de natuur!
Deze natuur moet natuurlijk worden beleefd. Het moet natuur van Almeerders worden.
Gezien de herstelopgaven van het IJmeer/ Markermeer en de ontwikkelprincipes van Almere (zoals vastgelegd in de Almere Principles) lijkt het ons bijna vanzelfsprekend dat natuurontwikkeling een integraal onderdeel wordt van Floating Life. Floating Life biedt ongekende mogelijkheden als praktijklab voor nieuwe vormen van wonen in combinatie met natuurontwikkeling, natuurbeleving en verbetering van de waterkwaliteit. In Pampushaven kan ervaring worden opgedane voor ontwikkelingen elders in Nederland. Misschien wordt Floating Life wel het eerste stapje op weg naar een ToekomstBestendig Ecologisch Systeem.... Wat ons betreft is natuur daarbij meer dan alleen een prettig uitzicht voor de waterbewoners, maar een randvoorwaarde voor waterrijk wonen.
Meer informatie: Robert Atkins en Vera Dam